zondag 26 juli 2015

Bloed nodig?

Tegenwoordig zijn bloedtransfusies gewoon en geven een hoop Belgen regelmatig bloed. Toch is de geschiedenis er achter heel wat anders. Er werd veel geëxperimenteerd, met alle gevolgen van dien.

In 1613 ontdekte William Harvey de bloedsomloop. Hij publiceerde het in zijn de muto cordis, of ook de beweging van het hart, en de interesse in de mogelijkheid van bloedtransfusies nam toe. Op 15 juni 1667, 348 jaar geleden, werd de eerste echte bloedtransfusie toegepast. De lijfarts van Lodewijk XIV, Jean-Baptiste Denis en zijn chirurgijn Emmeretz pasten een bloedtransfusie toe op een 16-jarige jongen met het bloed van een lam. De achterliggende gedachte was dat het lam volgens de Christelijke symboliek onschuldig is en het bloed dus ook. Jammer genoeg was dat niet het geval, de dierlijke cellen zijn voor het menselijk lichaam vreemd met als gevolg een hevige afweerreactie. Even later pasten ze een transfusie toe van mens op mens. De slagader van de ene persoon werd verbonden met de ader van de andere. Vaak liep dat fout en nadat het aantal ongelukken opliep werd Denis voor het gerecht gesleept. In 1670 werden transfusies verboden. Pas in de 19de eeuw kwamen er nieuwe experimenten. De eerste geslaagde transfusie staat op naam van Brits gyneacoloog James Blundell. Hij introduceerde twee grondregels: enkel mensenbloed mocht en dat slechts in het geval van levensbedreigend bloedverlies.

Toch bleven de risico’s groot, één op de drie patiënten stierf. Dat had vaak te maken met ongepast bloed. Pas in 1901 werden bloedgroepen ontdekt (A, B en O), waarbij onderscheid gemaakt wordt op basis van al dan niet aanwezige eiwitten op de rode bloedcellen, en in 1937 werd de resusfactor in de gelijknamige aapjes ontdekt. Bloedtransfusies werden hierdoor een heel stuk veiliger. Pas toen Charles Drew in 1943 een bepaalde stof aan het bloed toevoegde zodat het niet zou stollen ontstond de bloedtransfusie zoals we die nu ook kennen: uit een zakje.

(Verschenen op 14 juni 2015 in 'De ark van Jean-Marc' onder de rubriek 'Terugbladeren')

Geen opmerkingen:

Een reactie posten

Heb je een reactie of feedback, doe het dan op een beschaafde manier.